Chất thải rắn được phân loại như thế nào?

Người tạo: Admin - 20 tháng 08, 2021

Với tốc độ tăng trưởng nhanh chóng của dân số thế giới như ngày nay thì vấn đề chất thải ngày càng trở nên phức tạp, đáng lo ngại hơn với sự gia tăng về số lượng và các chủng loại rác thải. Do đó cần nắm bắt và áp dụng các phương pháp để kiểm soát và quản lý chất thải rắn chính xác để quá trình xử lý chất thải rắn luôn chính xác.

Thế nào là chất thải rắn?

Cách hiểu về chất thải rắn đơn thuần nhất chính là các loại rác thải ở dạng rắn, là những rác thải phát sinh từ các hoạt động sinh hoạt, thương mại, dịch vụ đô thị, nông nghiệp, công nghiệp, xây dựng… 

Chất thải rắn do con người thải ra trong quá trình sinh hoạt hàng ngày hay do hoạt động đô thị được gọi chung là chất thải rắn đô thị; chất thải rắn từ các hoạt động công nghiệp được gọi là chất thải rắn công nghiệp; chất thải rắn từ những hoạt động phòng bệnh và chữa bệnh được gọi là chất thải rắn y tế; chất thải rắn từ các hoạt động sản xuất nông nghiệp được gọi là chất thải rắn nông nghiệp.

Phân loại chất thải rắn
Khái niệm chất thải rắn


Dù phụ thuộc vào nhiều yếu tố để có thể xác định được thành phần của chất thải rắn nhưng cơ bản có thể chia tách thành ba nhóm thành phần cơ bản như sau: Thành phần các chất có thể cháy được như chất dẻo, da, cao su, giấy, thực phẩm, rơm, gỗ, cỏ…; Thành phần các chất không thể đốt cháy được như đá, sành, sứ, kim loại sắt, kim loại phi sắt, thủy tinh…; Thành phần các chất hỗn hợp như cát, đất, tóc, đá cuội…

Dựa trên đặc tính, có 2 khái niệm tổng quan về chất thải rắn mà các bạn nên biết đó là chất thải rắn thông thường và chất thải rắn nguy hại.

Thứ nhất là khái niệm chất thải rắn thông thường bao gồm các loại giấy báo, vỏ chai lọ, thủy tinh, cao su, rác sân vườn... là các loại chất thải không chứa hoặc có thể chứa hàm lượng rất nhỏ các chất hay hợp chất mà chưa chạm đến ngưỡng có thể gây nguy hại đến sức khỏe người và môi trường sống. 

Thứ hai, khái niệm chất thải rắn nguy hại ví dụ như kim tiêm, đồ điện hạt nhân, chì, niken, máy móc phóng xạ… là các loại chất thải có chứa hàm lượng lớn các chất hay hợp chất vượt ngưỡng nguy hại, sẽ đe dọa đến sức khỏe của con người và môi trường sống. 

Phân loại chất thải rắn

Hiện nay, có rất nhiều cách để có thể phân loại chất thải rắn như là dựa theo vị trí mà rác thải hình thành (chất thải rắn trong nhà, bên ngoài nhà, trên đường phố, chợ…); dựa trên thành phần hóa học và vật lý của rác thải (các thành phần hữu cơ /vô cơ, cháy được/ không cháy được, kim loại / phi kim, da, giẻ vụn, cao su, chất dẻo…). Nhưng cách thông dụng nhất vẫn là dựa theo bản chất nguồn tạo thành của chất thải rắn mà chúng tôi đã đề cập ở phần phía trên.

Chất thải rắn sinh hoạt

Là những chất thải được tạo thành trực tiếp bởi các hoạt động sinh hoạt của con người, bắt nguồn chủ yếu từ các khu dân cư, các cơ quan, trường học, các trung tâm dịch vụ thương mại lớn nhỏ. Theo những tìm hiểu thuộc về khoa học, các chất thải rắn sinh hoạt này có thể phân biệt như sau:
 

Phân loại chất thải rắn an toàn
Phân loại chất thải rắn sinh hoạt

 

+ Chất thải thực phẩm: bao gồm các loại thức ăn thừa, các loại thực phẩm thừa như rau quả... từ gia đình hay từ các bếp ăn tập thể, các nhà hàng, khách sạn, ký túc xá, chợ... Loại chất thải này rất dễ phân huỷ sinh học tuy nhiên, quá trình phân huỷ lại tạo ra những mùi hôi khó chịu,nhất là trong điều kiện thời tiết nóng, ẩm ướt.

+ Chất thải trực tiếp của động vật: chủ yếu là phân, trong đó có bao gồm cả phân người và phân của các động vật khác.

+ Chất thải lỏng: phần lớn là bùn ga cống rãnh, đây là những chất thải tạo thành từ các khu vực sinh hoạt của dân cư. Tro và các chất dư thừa thải bỏ khác bao gồm: các loại vật liệu sau đốt cháy, các sản phẩm sau khi đun nấu bằng than, củi và các chất thải dễ cháy khác trong gia đình, trong kho của các công sở, cơ quan, xí nghiệp, các loại xỉ than. Các chất thải rắn khác từ đường phố có thành phần chủ yếu như lá cây, que, củi, nilon, vỏ bao gói...

Chất thải rắn công nghiệp

Chất thải rắn công nghiệp là toàn bộ những loại chất thải được ngành sản xuất công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp thải ra dưới dạng phế liệu và phế phẩm, bao gồm: phế thải từ vật liệu trong quá trình sản xuất công nghiệp, tro, xỉ trong các nhà máy nhiệt điện; phế thải từ nhiên liệu phục vụ cho sản xuất; phế thải trong quá trình công nghệ và các loại bao bì đóng gói sản phẩm. Một vài ví dụ cụ thể như chất thải rắn ngành dệt may (như vải, len, nilon), cơ khí, luyện kim, dệt nhuộm, sản xuất lương thực, thực phẩm, nước giải khát.
 

phân loại chất thải rắn công nghiệp
Chất thải rắn công nghiệp


Hiện nay, tương tự các phân loại chất thải rắn dựa trên đặc tính thì danh mục chất thải rắn công nghiệp cũng đang được chia thành hai nhóm chính gồm: các loại chất thải rắn công nghiệp thường: gồm những loại rác thải không nguy hại hoặc ít nguy hại (sắt thép, kim loại bị gỉ…) vẫn cần được dọn dẹp, xử lý và tái chế cẩn thận để đảm bảo an toàn. Các loạichất thải rắn công nghiệp nguy hại: gồm tất cả những chất thải độc hại, có thể gây ngộ độc, cháy nổ, ăn mòn… có tác động xấu đến sức khỏe con người, phá hủy cơ sở vật chất cũng như ảnh hướng lớn đến môi trường sống.

Chất thải rắn xây dựng

Trong quá trình xây dựng những công trình mới như nhà cửa, hệ thống đường giao thông, cầu cống, bệnh viện, trường học... hay quá trình phá bỏ, sửa chữa hay cải tạo các công trình cũ luôn tạo ra những chất thải được gọi chung là chất thải rắn trong xây dựng. 
Một số loại chất thải xây dựng dạng rắn có thể liệt kê ra như vật liệu xây dựng trong quá trình dỡ bỏ công trình xây dựng (gạch đá, vôi vữa, sơn, bê tông, thạch cao); đất đá từ việc đào móng trong xây dựng; vật liệu xây dựng như kim loại, sắt thép… Nếu các chất thải loại này không được quản lý chặt chẽ, xử lý đúng cách cũng dễ dẫn đến ô nhiễm môi trường, để lại nhiều tác động xấu ảnh hưởng tới sức khỏe con người.

Chất thải rắn nông nghiệp

 

chất thải rắn công nghiệp thường gặp
Chất thải rắn nông nghiệp


Chất thải nông nghiệp là những chất thải thải ra từ các hoạt động sản xuất nông nghiệp, gồm 2 loại chính là chất thải rắn trong chăn nuôi (kim tiêm, vỏ chai lọ đựng thuốc chứa những hoạt chất gây độc hại, phân thải của động vật, thức ăn cho gia súc gia cầm bị thừa thãi hay những xác động vật bị chết do bệnh tật…) và chất thải rắn trong trồng trọt (những phần bỏ đi sau thu hoạch như trấu, rơm rạ, lõi ngô, nhưng chai lọ bao bì đựng thuốc bảo vệ thực vật, thuốc diệt cỏ, thuốc trừ sâu…). Hiện tại, các công ty môi trường đô thị tại địa phương không nhận trách nhiệm về việc quản lý và xử lý các loại chất thải nông nghiệp.

Chất thải rắn đô thị

Là loại chất thải rắn có nguồn phát sinh vô cùng đa dạng. Theo khái niệm World Bank năm 1999,, chất thải rắn đô thị là loại chất thải rắn được phát sinh từ nhiều nguồn thải như: sinh hoạt, thương mại, công nghiệp, xây dựng, từ các hoạt động sản xuất, phá huỷ hoặc các hoạt động khác tại đô thị. Nó bao gồm chất thải từ các cơ quan, chợ, trường học, hộ gia đình, vỉa hè, công viên, sân bóng… việc quản lý chất thải rắn ở một số đô thị hiện nay vẫn chưa được siết chặt điều này khiến cho cảnh quan môi trường ngày càng ô nhiễm và mất thẩm mỹ.

Chất thải rắn y tế

Theo thống kê có tới 21.000 tấn chất thải y tế được thải ra ngoài môi trường hằng năm với 1 lượng lớn chất thải rắn. Vậy chất thải rắn y tế là gì? Nó là 1 sự tổng hợp những của loại chất thải được thải ra môi trường trong và sau quá trình hoạt động chăm sóc bệnh nhân, khám chữa bệnh của các cơ sở y tế.

Được chia làm 2 loại chính: chất thải y tế thông thường và chất thải rắn y tế nguy hại (loại này chứa những đặc tính vượt quá ngưỡng chất thải nguy hại có thể gây độc, ảnh hưởng sức khỏe con người, hủy hoại môi trường sống). Bởi độ nguy hiểm của loại chất thải này không thể lường trước được nên bắt buộc việc quản lý chất thải rắn y tế cần phải được chú trọng đặc biệt, phải sử dụng các phương pháp xử lý chuyên biệt để đảm bảo an toàn tuyệt đối.

Phân loại dựa trên mức độ gây hại của chất thải

Chất thải rắn nguy hại 

rác thải rắn nguy hại
Chất thải rắn nguy hạ
i


Tổng hợp các loại chất thải dễ xảy ra phản ứng phụ, có tính độc hại hay chất thải sinh học dễ phân hủy thối rữa, các chất và hợp chất dễ cháy nổ hoặc các chất thải phóng xạ, các chất thải nhiễm khuẩn... có nguy cơ đe dọa trực tiếp tới sức khoẻ con người, động vật, môi trường sống. Nếu chất thải có 1 trong 4 thuộc tính sau đây thì sẽ được xếp vào danh mục chất thải rắn nguy hại:

+ Độc tính: mức độc hại tiềm tàng đối với sức khoẻ của con người. 

+ Dễ cháy: các hợp chất dễ cháy hay có khả năng gây cháy thông qua va chạm, hút ẩm, hoặc thay đổi hoá học tự nhiên như các dung môi hữu cơ, dầu, chất dẻo, sơn...

+ Ăn mòn: có độ pH dưới 2 hoặc trên 12,5 như chất acid, kiềm, các chất tẩy rửa, chất thải của ắc quy... nó có thể phá huỷ các mô sống hoặc ăn mòn các chất thông qua các phản ứng hoá học, mối đe dọa lớn đối với sức khoẻ của con người. 

+ Khả năng phản ứng: những chất thải hoá học luôn tồn tại khả năng phản ứng mạnh khi tiếp xúc với không khí hoặc với nước có thể nổ và tạo ra các khí độc hại.  
Đối với loại chất thải rắn này chúng ta phải có các biện pháp thu gom, bảo quản, vận chuyển, và xử lý thích hợp, tránh không để lại tác động xấu đối với môi trường và gây nguy hiểm đến sức khoẻ con người. 

Chất thải rắn không nguy hại

Chất thải rắn không nguy hại là những loại chất thải có thành phần KHÔNG chứa các chất và hợp chất có một trong các đặc tính nguy hại đã nêu trên trực tiếp.

Lượng chất thải rắn trong thành phố tăng lên nhanh chóng do tác động của nhiều nhân tố như: sự tăng trưởng và phát triển của các hoạt động sản xuất, sự gia tăng chóng mặt của dân số, sự nâng cao chất lượng tiêu dùng của con người… do đó cần có những phương pháp quản lý, phân loại chất thải rắn và xử lý chất thải rắn chính xác và hiệu quả cao. 

Tin cùng chuyên mục

Bình luận